Nvidia rahbari Jensen Huang atrofidagi mojaro: Xitoy josusi, 7,5 milliard dollarlik sxema va Trampga berilgan zarba

Forbes top-10 taligiga kiruvchi milyarder Jensen Huang 40 yillik turmushidan so‘ng rafiqasiga xiyonat qilganini tan oldi. Uning Xitoy razvedkasiga aloqador Elis Huang bilan munosabatlari AQSh milliy xavfsizlik tergoviga sabab bo‘ldi.

Jahonda Forbes reytingining birinchi o‘nligidan joy olgan milyarder, Nvidia kompaniyasi rahbari 63 yoshli Jensen Huang atrofida ulkan korporativ va siyosiy mojara avj olmoqda. 160 milliard dollardan ortiq boylikka ega bo‘lgan tadbirkor rafiqasi bilan 40 yillik nikohdan so‘ng xiyonat qilganini tan oldi. U endi boyligining yarmini yo‘qotish va jinoiy javobgarlikka tortilish xavfi ostida qoldi.

«Asal qopqoni» va 7,5 mlrd dollarlik mikrosxemalar eksporti

FBR, AQSh Kongressi hamda Nvidia kuzatuv kengashi tergoviga sabab bo‘lgan omil — Huangning 49 yoshli xitoylik tadbirkor Elis Huang (Xuan Le) bilan bo‘lgan munosabatlaridir.

Elis Singapurning Megaspeed kompaniyasi rahbari sifatida Nvidia’dan milliardlab dollarlik mikrosxemalarni sotib olish shartnomasini qo‘lga kiritgan edi. Biroq AQSh maxsus xizmatlari quyidagilarni aniqladi:

• Sanksiyalarni chetlab o‘tish: Megaspeed va unga aloqador shubhali kompaniyalar tarmog‘i orqali Xitoyga umumiy qiymati 4,8 milliarddan 7,5 milliard dollargacha bo‘lgan eng zamonaviy AI-chiplari yetkazib berilgan.

• Razvedka topshirig‘i: AQSh razvedkasi Elis Huang Xitoy Davlat xavfsizligi vazirligi tomonidan yollangan bo‘lishi mumkinligini ta’kidlamoqda. U «asal qopqoni» (honeypot) usulidan foydalanib, Nvidia’ning maxfiy texnologiyalariga kirishga va eksport siyosatiga ta’sir o‘tkazishga uringan.

• Qochib ketish: Tergovchilar uning iziga tushgach, Elis kompaniyadagi lavozimidan voz kechib, Xitoyga chiqib ketgan.

Donald Trampga teggan rikoshet

Mojaro AQSh prezidenti Donald Trampga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatdi. Tramp Huang bilan yaqin munosabatda bo‘lib, uni xalqaro safarlarga olib yurgan va Xitoyga чипlar sotish bo‘yicha cheklovlarni yumshatishga rozi bo‘lgan edi.

Davlat kotibi Marko Rubio Trampni миллиардернинг shubhali aloqalaridan ogohlantirgan bo‘lishiga qaramay, prezident Huangni hamma vaqt qo‘llab-quvvatlab kelgan. Hozirda AQSh Kongressi qo‘mitasi Nvidia rahbarini yopiq eshituvga chaqirmoqda.

Milyarderning tavbasi va milliardlab dollar yo‘qotish

Jensen Huang xodimlariga maktub yo‘llab, 40 yil birga yashagan rafiqasi Lori Miltsga xiyonat qilganini tan oldi hamda kechirim so‘radi:

«Men rafiqamga bevafo bo‘ldim. Bu qilmishim oilamga va farzandlarimga og‘ir botdi. Bunga hech qanday oqlov yo‘q. Men tergov organlari bilan to‘liq hamkorlik qilaman».

Xabarlar ortidan Nvidia kapitalizatsiyasi 247 milliard dollarga tushib ketdi, Huangning shaxsiy boyligi esa 10 milliard dollarga kamaydi. Agar ajrashish jarayoni boshlansa va davlat sirlari oshkor qilingani isbotlansa, Huang nafaqat boyligining yarmini, balki kompaniyadagi lavozimini ham yo‘qotishi mumkin.