Farg‘ona neftni qayta ishlash zavodi (NQIZ) ustidan nazorat to‘liq Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga o‘tdi. Investor xarid summalarini va majburiyatlarini bajarmagani taxmin qilinmoqda.
O‘zbekiston energetika sektoridagi eng yirik strategik ob’yektlardan biri — Farg‘ona neftni qayta ishlash zavodi (FNQIZ) xususiylashtirish dasturidan chiqib, yana yuz foiz davlat mulkiga aylandi. Korxonalar reyestridagi yangilangan ma’lumotlarga ko‘ra, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi zavodning mutloq ta’sischisi sifatida qayd etilgan.
Yaqindagina korxonaning 41,5 foiz aksiyalariga egalik qilib kelgan xususiy Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) kompaniyasi zavod boshqaruvidan butunlay chetlashtirilgan.
Xususiylashtirish shartnomasining bekor qilinishi
Davaktiv va Saneg o‘rtasida FNQIZni 100 million dollarga sotish bo‘yicha shartnoma 2022-yil bahorida imzolangan edi. Kelishuvga binoan, zavod ulushlari investorga faqat to‘langan mablag‘ hajmiga qarab qismlarga bo‘lib o‘tkazilishi kerak edi.
Biroq xaridor belgilangan muddatlarda shartnoma majburiyatlarini oxiriga yetkazmadi. Moliyaviy tahlilchilar xususiy tuzilma zavodning o‘zidan tushayotgan sof foyda hisobidan xarid summasini yopishga harakat qilganini qayd etishgan. Korxona dastlabki yillarda foyda bilan ishlagan bo‘lsa-da, 2025-yil yakunlariga ko‘ra milliy valyuta kursi o‘zgarishi fonida 538,1 milliard so‘mlik ulkan zarar ko‘rdi. Bu esa xususiylashtirish kelishuvining bekor qilinishiga zamin yaratgan bo‘lishi mumkin.
Holdingdagi ish haqi inqirozi va hukumat chorasi
Zavodning davlat nazoratiga qaytarilishi tadbirkor Baxtiyor Fozilovga tegishli korxonalar guruhidagi umumiy moliyaviy inqiroz davriga to‘g‘ri keldi. 2026-yil boshida Vazirlar Mahkamasi Enter Engineering, Eriell Group va Saneg tizimidagi vaziyatni barqarorlashtirish bo‘yicha maxsus qaror qabul qilishga majbur bo‘ldi.
Inqiroz ko‘lami: Mazkur holding tarkibidagi 38,7 mingdan ziyod ishchi-xizmatchilar oldidagi ish haqi qarzdorligi 131 million dollardan oshib ketgan.
Hukumat tuzgan maxsus komissiya ishchilarning oyliklarini yopish uchun holdingga tegishli qator yirik ob’yektlarni ochiq savdoga chiqardi. Sotilayotgan aktivlar ro‘yxatidan quyidagilar joy olgan:
-
Samarqand xalqaro aeroporti boshqaruvi;
-
Silk Road Samarkand majmuasidagi 8 ta premium mehmonxona;
-
Oltiariq neftni qayta ishlash korxonasi;
-
Toshkentdagi tibbiyot markazi hamda ma’muriy ofis binolari.
Hozirgi bosqichda hukumat FNQIZni modernizatsiya qilish loyihasini yakunlay oladigan yangi ishonchli xorijiy hamkorlarni qidirmoqda. Zavodni qayta jihozlashning umumiy qiymati 389,3 million dollarga baholangan va Saneg holdingida ushbu strategik dasturni moliyalashtirish imkoniyati qolmagan.
