Prezident bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilishga oid qonunni imzoladi. Ota-onalarga beriladigan jarimalar oshirildi, JKga umrbod qamoq jazosi va yangi protsessual kafolatlar kiritildi.
Ota-onalarning ma’muriy javobgarligi va jarimalar
Qonun bilan Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning (MJtK) 47-moddasiga kiritilgan o‘zgartishlar ota-onalar va ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarning mas’uliyatini keskin oshiradi:
-
Bolalarni tarbiyalash va ularga g‘amxo‘rlik qilish majburiyatini bajarmaslik: Birinchi marta sodir etilganda jarima BHMning 5 baravaridan 10 baravarigacha (ilgari — 1 dan 5 baravarigacha) oshirildi. Bir yil davomida takroran sodir etilganda — BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha.
-
Bolani noqonuniy diniy ta’limga jalb etish: Bolalarni noqonuniy diniy ta’lim olishga jalb qilganlik uchun BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha jarima belgilanadi. Takroran sodir etilganda — BHMning 15 baravaridan 20 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq.
-
Majburiy ta’lim olishga to‘sqinlik qilish: Bolaning majburiy ta’lim olishiga to‘sqinlik qilish BHMning 15 baravaridan 20 baravarigacha jarimaga sabab bo‘ladi. Bir yil davomida takrorlansa — BHMning 20 baravaridan 30 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha qamoq jazosi qo‘llaniladi.
Taqiqlangan axborot va komissiya qarorlari ijrosi
MJtK bir qator yangi moddalar bilan to‘ldirildi:
-
189-3-modda (Bolalar o‘rtasida tarqatilishi taqiqlangan axborotdan ularni himoya qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish): Bolalar sog‘lig‘iga zarar yetkazuvchi axborot mahsulotlarini tayyorlash va tarqatganlik uchun materiallar musodara qilinib, quyidagicha jarima solinadi:
-
Fuqarolarga — 7 BHM;
-
Mansabdor shaxslarga — 50 BHM.
-
-
198-10-modda (Bolalar masalalari bo‘yicha komissiyalar qarorlarini bajarishdan bo‘yin tovlash): Komissiya qarorlarini bajarishga to‘sqinlik qilganlik uchun:
-
Fuqarolarga — BHMning 3 baravaridan 5 baravarigacha;
-
Mansabdor shaxslarga — BHMning 5 baravaridan 7 baravarigacha jarima solinadi.
-
Jinoyat kodeksiga kiritilgan og‘irlashtiruvchi o‘zgartishlar
Jinoyat kodeksiga (JK) voyaga yetmaganlarga nisbatan og‘ir jinoyatlar sodir etgan shaxslarga nisbatan jazolarni keskin og‘irlashtiruvchi normalar kiritildi:
-
Jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlar (JK 118 va 119-moddalari): 14 yoshga to‘lmagan shaxsning nomusiga tegish yoki jinsiy ehtiyojni g‘ayritabiiy usulda qondirganlik uchun 15 yildan 25 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanadi.
-
Yengillik beruvchi normalarning bekor qilinishi: Bolaning o‘limiga sabab bo‘lgan qasddan sodir etilgan jinoyatlarni sodir etgan shaxslarga nisbatan:
-
Shartli hukm qilish (72-modda);
-
Jazodan muddatidan ilgari shartli ozod qilish (73-modda);
-
Jazoni yengilrog‘i bilan almashtirish qo‘llanilmaydi.
-
-
Majburlov choralari: Maxsus o‘quv-tarbiya muassasalari tushunchasi chiqarilib, voyaga etmanganlarni ta’lim, tarbiya va ijtimoiy xizmat ko‘rsatish muassasalariga joylashtirish hamda nazorat ostiga berish tartibi belgilandi.
Yangi protsessual kafolatlar va bepul advokat
Jinoyat-protsessual kodeksida (JPK) voyaga yetmagan jabrlanuvchi va guvohlarni hissiy hamda ruhiy bosimdan himoya qilish choralari belgilandi:
-
Davlat hisobidan advokat: Jinsiy zo‘ravonlikka oid ishlar bo‘yicha voyaga yetmagan jabrlanuvchi va guvohlarga davlat hisobidan bepul yuridik yordam ko‘rsatadigan advokat ishtiroki ta’minlanadi.
-
Vasiylik va homiylik organlarining majburiy ishtiroki: Bola ota-onasi, vasiysi yoki yaqin qarindoshlari tomonidan zo‘ravonlikka uchragan hollarda, тергов va sud jarayonlarida vasiylik va homiylik organi vakili qatnashishi shart.
-
Ruhiy bosimning oldini olish: Zo‘ravonlik holatlari bo‘yicha so‘roq jarayonlarini videoafzallashtirish (videoyozuv) yo‘lga qo‘yiladi. Jinsiy zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan bola bilan gumon qilinuvchi o‘rtasida yuzlashtirish faqat tergovchi yoki sud ajrimi bilan o‘tkaziladi.
-
Mehnat shartnomasini bekor qilish: Bolaga nisbatan zo‘ravonlik sodir etgan ta’lim va tarbiya muassasasi xodimlari bilan mehnat shartnomasini bekor qilishning qo‘shimcha asoslari kiritildi.
