Oʻzbekistonda har uch daqiqada bir kishi vafot etmoqda

Oʻzbekistonda har uch daqiqada bir kishi vafot etmoqda. Milliy statistika qoʻmitasi 2026-yilning yanvar-iyun oylari boʻyicha demografik hisobotni eʼlon qildi. Mamlakatda 6 oy ichida 86,9 ming kishi vafot etgan, oʻlim sabablari va hududiy koʻrsatkichlar eʼlon qilindi.

Rasmiy statistika va oʻlim tezligi

Ushbu koʻrsatkich 2025-yilning mos davri bilan solishtirilganda 2,8 ming kishiga koʻpayganini koʻrsatmoqda. Mamlakatdagi har bin aholiga toʻgʻri keladigan umumiy oʻlim koeffitsiyenti 4,6 promilleni tashkil etdi (2025-yilning mos davrida bu koʻrsatkich 4,5 promille boʻlgan).

Aholi soni va vaqt nisbatida ushbu raqamlar quyidagicha aks etadi:

• Sutkasiga: oʻrtacha 480–490 kishi vafot etadi;

• Soatiga: qariyb 20 kishi hayotdan koʻz yumadi;

• Oʻrtacha tezlik: har 3 daqiqada 1 kishi vafot etadi.

Statistika mutaxassislarining taʼkidlashicha, «har uch daqiqada bir oʻlim» koʻrsatkichi 38,5 milliondan ortiq aholiga ega boʻlgan mamlakat uchun umumiy matematik oʻrtacha qiymat boʻlib, oʻlim holatlari sutka davomida bir tekis sodir boʻlishini anglatmaydi.

Jinsiy, hududiy va yosh guruhlari boʻyicha taqsimot

Hisobot davrida vafot etgan 86,9 ming kishining jinsiy va hududiy tarkibi boʻyicha quyidagi maʼlumotlar shakllantirildi:

• Jinsi boʻyicha: vafot etganlarning 48,3 ming nafari (55,6 foizi) erkaklar, 38,6 ming nafari (44,4 foizi) esa ayollardir. Erkaklar oʻrtasidagi oʻlim koʻrsatkichi ayollarga nisbatan 11,2 foizga yuqoriligiicha qolmoqda.

• Hududlar boʻyicha: vafot etganlarning 47,3 ming nafari (54,4 foizi) shahar joylarida, 39,6 ming nafari (45,6 foizi) esa qishloq joylarida istiqomat qilgan. Bu koʻrsatkich mamlakatdagi urbanizatsiya darajasi va shahar joylaridagi tibbiy hisobga olish qamrovi bilan bogʻlanadi.

Asosiy oʻlim sabablari

Statistika organlari hamda Sogʻliqni saqlash vazirligining maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekistonda qayd etilgan oʻlim holatlarining asosiy qismi quyidagi kasalliklar va omillar hissashiga toʻgʻri keladi:

1. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari: barcha oʻlim holatlarining 55 foizdan ortigʻini tashkil etadi (arterial gipertoniya, miokard infarkti, insult).

2. Oʻsma kasalliklari (onkologiya): umumiy koʻrsatkichning 8–10 foiz atrofida.

3. Nafas olish aʼzolari va hazm qilish aʼzolari kasalliklari: taxminan 5–7 foiz.

4. Tashqi omillar hamda baxtsiz hodisalar: (yoʻl-transport hodisalari, jarohatlanishlar, zaharlanishlar) 4–5 foiznitashkil qiladi.

Tugʻilish va umumiy demografik balans

Aholining oʻlim koeffitsiyenti (4,6 promille) Yevropa hamda MDHning aholisi qariydigan mamlakatlariga nisbatan (10–14 promille) ancha past darajada qolmoqda. Buning asosiy sababi — Oʻzbekiston aholisining yosh tarkibidir (aholining yarmi 30 yoshdan kichik).

Shuningdek, mamlakatda tugʻilish darajasi oʻlim koʻrsatkichidan bir necha baravar yuqori boʻlib turibdi:

• 2026-yilning birinchi yarmida 373,4 ming chaqaloq dunyoga kelgan (soatiga 85 ta, yaʼni har bir daqiqada 1-2 ta tugʻilish);

• Yanvar-iyun oylaridagi tabiiy oʻsish 286,5 ming kishini tashkil qildi;

• Oʻzbekistonning doimiy aholisi soni 2026-yil 1-iyul holatiga koʻra 38 519,5 ming kishiga yetdi va yillik oʻsish 1,7 foizni tashkil etdi.