Xitoy AQSH bilan raqobat doirasida 2028-yil oxirigacha Marsning geologik xaritasini tuzishni rejalashtirmoqda. Xarita kelajakdagi tadqiqotlar uchun xalqaro standart bo‘ladi.
Xarita yaratish rejasi va Tianwen-3 missiyasi
Xitoy koinotni o‘zlashtirish borasida AQSH bilan raqobat kuchayib borayotgan bir paytda, 2028-yil oxirigacha Marsning to‘liq geologik xaritasini tuzishni rejalashtirmoqda. South China Morning Post xabariga ko‘ra, ushbu xarita sayyoraning butun yuzasini qamrab oladi hamda Marsning geologik davrlarini belgilashda xalqaro standartga aylanishi kutilmoqda.
Loyiha Xitoyning Marsga tayyorlayotgan Tianwen-3 missiyasining ajralmas qismidir. Dastur doirasida missiya qo‘nadigan hududning 1:50 000 masshtabdagi batafsil geologik xaritasi va atlasi yaratiladi. Kelajakda bu ish uslubi Oy, Venera va asteroidlarni xaritalashda namuna bo‘lib xizmat qiladi.
Missiya bosh olimi Hou Zengsyan ma’lumotlariga ko‘ra, xaritalashda 2021-yilda «Tianwen-1» missiyasi doirasida Marsga qo‘ngan «Chju Rong» roveri to‘plagan ma’lumotlardan foydalaniladi. Ushbu tahlillar Qizil sayyorada taxminan 3,5 milliard yil avval okean bo‘lgani va 1,6 milliard yil avval qisqa muddatli suv toshqinlari yuz bergani ehtimolini ko‘rsatmoqda.
Marsdan namuna olib kelishda AQSH va Xitoy poygasi
Xitoy 2028-yil oxirida Tianwen-3 missiyasini uchirib, Marsdan kamida 500 gramm namuna yig‘ishni hamda ularni 2031-yil atrofida Yerga olib kelishni rejalashtirmoqda. Agar bu vazifa muvaffaqiyatli bajarilsa, Xitoy Mars tuprog‘i va tog‘ jinslarini Yerga yetkazgan dunyodagi birinchi davlatga aylanadi.
Ayni paytda AQSHning NASA va Yevropa kosmik agentligi (ESA) tomonidan olib borilayotgan shunday qo‘shma loyiha moliyaviy va texnik muammolarga duch kelmoqda:
-
Perseverance roveri: 2021-yildan beri Marsda ishlayotgan AQSH roveri o‘nlab jins namunalarini to‘plab qo‘ygan.
-
Muddatchilar surilishi va xarajatlar: Dastlab namunalar 2030-yillarda olib kelinishi kerak edi. Biroq NASA 2024-yilda loyiha qiymati 11 milliard dollarga yetishini va ularni 2040-yildan oldin Yerga qaytarish imkonsizligini ma’lum qildi.
-
AQSH Dasturining to‘xtatilishi: AQSH Kongressi kutilmagan xarajatlar sababli mavjud loyihani moliyalashtirishni qisqartirib, uni amalda to‘xtatdi va mablag‘larni arzonroq texnologiyalarni izlashga yo‘naltirdi.
Izohlar
Hozircha izohlar yo‘q