Markaziy bank so‘roviga ko‘ra, iyunda aholi sezgan inflyatsiya darajasi 10,2% ni tashkil etdi. Eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahrida (12,3%), eng pasti esa Xorazmda (8,5%) qayd etildi.
Unga ko‘ra, o‘tgan bir yil davomida (2025-yilning iyunidan 2026-yilning iyunigacha) aholi tomonidan sezilgan o‘rtacha yillik inflyatsiya darajasi 10,2 foizni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich may oyidagiga nisbatan bor-yo‘g‘i 0,1 foiz bandga past bo‘lib, ichki bozorda narxlar bosimi barqaror ravishda yuqori saqlanib qolayotganidan dalolat beradi. Ta’kidlash joizki, rasmiy statistika va fuqarolarning shaxsiy his-tuyg‘ulari o‘rtasidagi farq ularning yashash hududi, daromad darajasi va iste’mol savatining tarkibiga qarab sezilarli darajada farqlanadi.
Hududlar kesimida narxlar o‘sishining asosiy o‘chog‘i an’anaviy tarzda poytaxt bo‘lib qolmoqda — Toshkent shahrida aholi sezgan inflyatsiya darajasi mamlakat bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichni, ya’ni 12,3 foizni tashkil etdi. Megapolisda hayot daromadlarning yuqoriligi, xizmatlar tannarxining qimmatligi va yuqori talab tufayli tezroq qimmatlashmoqda. Shuningdek, iqtisodiy faol hisoblangan boshqa hududlarda ham vaziyat murakkab: Andijon viloyatida ushbu ko‘rsatkich 12,2 foizni, Farg‘onada 11,1 foizni, Samarqandda 10,7 foizni, Surxondaryo va Toshkent viloyatlarida esa 10,4 foizni tashkil etgan. Narxlar o‘sishi eng kam sezilgan hudud esa Xorazm viloyati bo‘lib, u yerda aholi inflyatsiyani o‘rtacha 8,5 foiz darajasida baholagan.
Iste’mol savati tahlili shuni ko‘rsatadiki, aholining noroziligiga sabab bo‘layotgan asosiy omil oziq-ovqat mahsulotlari va bazaviy resurslar narxidir. Qimmatlashish bo‘yicha go‘sht mahsulotlari hamon birinchi o‘rinda bormoqda. Shuningdek, iyun oyida guruch narxi keskin oshganini ta’kidlagan repondentlar ulushi juda katta sur’atda ko‘paydi. Bundan tashqari, shakar, qandolat mahsulotlari, avtomobil yonilg‘isi hamda energetika sohasidagi islohotlar doirasida tariflari oshirilgan elektr energiyasi va tabiiy gaz narxining ko‘tarilishi ham aholi hamyoniga sezilarli zarba bergan.
Daromadlar kesimidagi tahlillar kutilmagan dinamikani ko‘rsatdi — narxlar o‘sishini daromadi yuqori bo‘lgan fuqarolar ancha qattiqroq his qilmoqda. Xususan, oylik daromadi 30 million so‘mdan yuqori bo‘lgan qatlam inflyatsiyani 13,5 foiz darajasida, 20 milliondan 30 million so‘mgacha topadiganlar esa 12,4 foiz darajasida sezishgan. Aksincha, oyiga 2 million so‘mgacha daromadga ega bo‘lgan eng kam ta’minlangan qatlam orasida sezilgan inflyatsiya bor-yo‘g‘i 8 foizni tashkil etgan. Iqtisodchilar buni boy qatlam ko‘proq import tovarlar, qimmat xizmatlar va yonilg‘i iste’mol qilishi va ularning narxi tezroq oshayotganligi, kam daromadli qatlam esa narxi davlat tomonidan qisman tartibga solinadigan eng zaruriy oziq-ovqat mahsulotlari bilan cheklanishi bilan izohlashadi. Kasbiy faoliyat bo‘yicha maishiy xizmat va transport xodimlari (11,6 foiz), quruvchilar (11,5 foiz) va shifokorlar (11,4 foiz) narxlar o‘sishini ko‘proq his qilgan bo‘lsa, talabalar bu borada eng kam ko‘rsatkichni (8,8 foiz) qayd etishgan.
Mazkur holat oilaviy byudjetlarga tushayotgan og‘ir kredit yuklamasi fonida yanada og‘irlashmoqda. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, so‘rovnomada qatnashgan fuqarolarning qariyb 61 foizi o‘z qarzlari va kreditlarini o‘z vaqtida qaytarishga qiynalayotganini bildirgan. 2026-yilning birinchi yarmida o‘zbekistonlik qarzdorlarning o‘rtacha qarz yuki darajasi 51 foizga yetdi. Bu degani, qarz olgan o‘rtacha fuqaro o‘z daromadining yarmidan ko‘pini kredit to‘lovlariga sarflashga majbur bo‘lmoqda va narx-navo oshib borayotgan bir sharoitda kundalik hayot uchun juda kam mablag‘ qolmoqda. Shu bilan birga, Xalqaro valyuta jamg‘armasi o‘zbek so‘mining kurs rejimini rasman «suzib yuruvchi» deb tasnifladi va uning bozor sharoitlariga moslashuvchanligini yuqori baholadi, bu uzoq muddatda iqtisodiyotni muvozanatlashga yordam bersa-da, qisqa muddatda import narxlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
