Isroilning G‘azo, Livan, Suriya va Erondagi harbiy harakatlari davlat byudjeti hamda iqtisodiyotiga 700 milliard shekelga (205 milliard dollar) tushdi. Bu ko‘rsatkich mamlakat tarixidagi eng yuqori harbiy xarajat deb topildi.
Isroil davlatining 2023-yil 7-oktyabridan buyon G‘azo sektori, Livan, Suriya va Eron yo‘nalishlarida olib borayotgan keng ko‘lamli harbiy harakatlarining umumiy iqtisodiy qiymati 700 milliard shekelga (taxminan 205 milliard AQSH dollari) yaqinlashib qoldi. Bu haqda Isroilning nufuzli Zman Yisrael nashri tahliliy hisobotida ma’lum qildi.
Iqtisodiy tahlillarga ko‘ra, mazkur harbiy kampaniyalar moliyaviy nuqtai nazardan Isroil mudofaa tarixidagi eng qimmat davr bo‘ldi va uning salbiy asoratlari mamlakat iqtisodiyotiga uzoq yillar davomida ta’sir ko‘rsatadi.
Mablag‘larning taqsimlanishi va xarajatlar tarkibi
Isroil banki ma’lumotlariga tayanib tayyorlangan hisobotda urushning umumiy qiymati bir nechta yirik tarkibiy qismlarga bo‘lingan. Davlatning to‘g‘ridan-to‘g‘ri byudjet xarajatlari 118 milliard dollardan oshgan. Ushbu mablag‘ning 71,2 milliard dollari bevosita harbiy ehtiyojlar va armiya ta’minotiga yo‘naltirilgan. Shuningdek, 16,7 milliard dollar fuqarolik xarajatlariga, 9,6 milliard dollar zarar ko‘rgan aholi va tadbirkorlarga kompensatsiya to‘lovlariga sarflangan. Yana 5,5 milliard dollar esa urush sababli oshib borayotgan davlat qarziga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha qo‘shimcha foiz to‘lovlariga ketgan.
AQSH tomonidan Isroilga bepul taqdim etilgan qurol-yarog‘ va harbiy texnikalarning umumiy qiymati 26 milliard dollarni tashkil etib, u ham urushning umumiy iqtisodiy yukiga kiritilgan. Urush sababli ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarining inqirozga uchrashi oqibatida mamlakat iqtisodiyoti katta zarar ko‘rdi. 2023-yil oktyabridan 2025-yil yakunigacha bo‘lgan yo‘qotishlar 51,9 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lsa, joriy 2026-yilgi harbiy voqealarni hisobga olganda, bu ko‘rsatkich 58,6 milliard dollardan oshib ketdi.
Kichik biznes inqirozi va kelajakka xavf
Nashr mualliflarining qayd etishicha, ushbu hisob-kitoblarga fuqarolarning davlat tomonidan qoplanmagan shaxsiy moddiy zararlari hamda xususiy sektor yo‘qotishlarining katta qismi kiritilmagan. Ya’ni, real zarar bundan ham ko‘proq bo‘lishi mumkin.
Urush tufayli davlat xarajatlarining keskin ortishi mamlakat ichida soliq yukining kuchayishiga, inflyatsiyaning o‘sishiga va hayot narxining sezilarli darajada qimmatlashishiga olib keldi. Bu holat, ayniqsa, Isroildagi kichik va o‘rta biznes vakillariga og‘ir zarba berdi. Ekspertlarning ogohlantirishicha, Yaqin Sharqdagi harbiy mojarolar davom etadigan bo‘lsa, Isroil iqtisodiyoti gardanidagi moliyaviy va ijtimoiy yuk yanada o‘sishda davom etadi.
