O‘zbekistonda barcha savdo va xizmat ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar 1-iyuldan boshlab yagona QR-kodli to‘lov tizimini o‘rnatishi shart. Ushbu tizimni joriy etmagan tadbirkorlar jarimaga tortiladi.
2026-yil 1-yanvardan boshlab barcha savdo va xizmat ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar tomonidan elektron to‘lovlarni qabul qilish uchun joriy etilgan yagona QR-kod tizimi hozircha ixtiyoriy tartibda amal qilmoqda. Agar belgilangan muddat rasman uzaytirilmasa, roppa-rosa 15 kundan keyin, ya’ni 1-iyuldan boshlab ushbu tizim orqali to‘lovlarni qabul qilish majburiy bo‘ladi. Yagona QR-kod o‘rnatmagan biznes subyektlariga nisbatan savdo qoidalarini buzganlik uchun jarima sanksiyalari qo‘llanila boshlaydi.
Biroq, yangi tizim to‘liq majburiy bo‘lib ulgurmasidan, uning atrofida qator ёqimsiz savollar va jiddiy e’tirozlar paydo bo‘lmoqda.
Yagona QR-kod o‘z mohiyatiga ko‘ra amaldagi monopolist — «Paynet» kompaniyasi tomonidan taqdim etilayotgan maxsus QR-kodning muqobili hisoblanadi. Tizim ishga tushganiga 6 oy bo‘lganiga qaramay, «raqobatga qarshi emasmiz» degan bayonotlarga qaramasdan, hozircha birorta ham to‘lov tashkiloti ushbu raqamli platforma — maxsus QR-kod segmentiga mustaqil ravishda kira olmadi.
Yangi tizim joriy etilishidan avval u bozorda eng arzon, raqobatbardosh va tezkor to‘lov vositasi bo‘ladi, degan umidlar bor edi. Biroq amalda tranzaksiya xarajatlari biznes va iste’molchilar uchun juda qimmatga tushmoqda:
-
Merchantlar (biznes) uchun: Komissiya miqdori bir tekisda 0,65%ni tashkil etmoqda;
-
Iste’molchilar uchun: To‘lov sxemasida boshqa to‘lov tashkilotlari ham ishtirok etsa, foydalanuvchilar hisobidan 1%gacha qo‘shimcha komissiya ushlab qolinmoqda.
Bunday sharoitda yuqori tranzaksion xarajatlar sababli biznes uchun to‘lovlarni naqd pul yoki an’anaviy terminallar orqali qabul qilish, iste’molchilar uchun esa naqd pul yoki oddiy plastik karta (Humo/Uzcard) orqali to‘lash ancha arzon va qulay bo‘lib qolmoqda.
