Oliy Majlis Qonunchilik palatasi bank kartalari, akkauntlar va kripto-hamyonlarga kirish huquqini noqonuniy topshirganlik uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi qonun loyihasini qabul qildi. Chora firibgarlikka qarshi kurashishga qaratilgan.
Parlament quyi palatasi deputatlari birinchi o‘qishda to‘lov vositalari va aloqa vositalariga egalik qilish qoidalarini keskin o‘zgartiruvchi qonun loyihasini ma’qulladilar. Endilikda o‘z bank kartalari, mobil ilovalarga kirish huquqi, SIM-kartalar yoki kripto-hamyonlarni g‘arazli maqsadlarda yoki jinoyat sodir etish uchun uchinchi shaxslarga berganlik uchun nafaqat jarima, balki real qamoq jazosi ham xavf solishi mumkin.
Bunday qat’iy choralar nima uchun kerak
Asosiy sabab — kiberjinoyatchilikning keskin ortishidir. Firibgarlar o‘g‘irlangan pullarni naqdlashtirish uchun ko‘pincha “begona” kartalardan (drop-kartalar) foydalanadilar. Tergov jinoyatchini qidirishni boshlaganda, izlar kartasini “shunchaki 200 ming so‘mga sotgan” yoki SIM-kartasini notanish kishi nomiga rasmiylashtirgan oddiy fuqaroga olib boradi. Jinoyat kodeksiga kiritilayotgan o‘zgartishlar bunday sxemalarni ijrochilarning o‘zi uchun ham xavfli qilib qo‘yadi.
Aynan nima qonunbuzarlik hisoblanadi
Maishiy yordam va noqonuniy faoliyatni bir-biridan ajratish muhim. Qonun doirasiga quyidagilar tushadi:
-
Ma’lumotlarni sotish: Karta yoki ilovaga kirish huquqini moddiy manfaat evaziga qasddan berish.
-
Akkauntlarni topshirish: Kripto-hamyonlar yoki bank kabinetlari parollarini ulardan shubhali operatsiyalar uchun foydalanadigan shaxslarga taqdim etish.
-
SIM-kartalarni ommaviy ro‘yxatga olish: Raqamlarni rasmiy qayta rasmiylashtirmasdan, keyinchalik begonalarga berish maqsadida o‘z nomiga olish.
Qanday jazo choralari ko‘zda tutilgan
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, Jinoyat kodeksiga yangi modda qo‘shilishi rejalashtirilgan bo‘lib, undagi sanksiyalar yirik miqdordagi jarimadan tortib, ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilishgacha bo‘lishi mumkin. Agar kartani berish o‘ta yirik miqdordagi mablag‘larni o‘g‘irlashga sabab bo‘lsa yoki jinoiy guruh tarkibida sodir etilsa, javobgarlik yanada og‘irlashadi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, kartasini turmush o‘rtog‘i yoki farzandlariga xaridlar uchun beradigan qonunga itoatkor fuqarolar xavotirlanishiga o‘rin yo‘q — qonun aynan jinoiy zanjirlarni uzishga qaratilgan. Shunga qaramay, ekspertlar kelgusida yuridik tushunmovchiliklarning oldini olish uchun barcha SIM-kartalar va hisob raqamlarni amaldagi egalari nomiga rasmiylashtirishni tavsiya etmoqdalar.
