Bosh prokuratura tomonidan O‘zbekistonda voyaga yetmaganlarga ota-onalardan birining roziligisiz zudlik bilan chet el pasportini rasmiylashtirish bo‘yicha tezkor sud tartibini joriy etish taklif etilmoqda.
Qonun loyihasining mazmuni va sud tartibidagi yangiliklar
O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi voyaga yetmaganlarning huquqlarini himoya qilish hamda chet elga chiqish uchun biometrik pasport olish bilan bog‘liq ishlarni sudlarda ko‘rib chiqish muddatlarini qisqartirishga qaratilgan qonun loyihasini jamoatchilik muhokamasiga taqdim etdi. Hujjat 2026-yil 2-noyabrda e’lon qilingan bo‘lib, muhokama 17-noyabrgacha davom etadi.
Asosiy yangilik shundan iboratki, ota-onalardan biri (yoki uning o‘rnini bosuvchi shaxs) bolaga pasport olishga rozilik bermagan, biroq safar zudlik bilan tibbiy yordam, operatsiya yoki og‘ir kasallikni davolatish uchun zarur bo‘lgan holatlarda, Fuqarolik protsessual kodeksiga (FPK) maxsus tartib kiritish taklif etilmoqda.
Sud jarayonining asosiy bosqichlari va qoidalari:
Sudga murojaat qilish va hujjatlar: Da’vo arizasiga bolaning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnomadan ko‘chirma yoxud pasporti/ID-kartasi nusxasi, shuningdek, safarning maqsadi va zarurligini tasdiqlovchi hujjatlar (tibbiy xulosa, o‘quv yurtining taklifnomasi yoki tadbirga chaqiruv) ilova qilinishi kerak. Bunda safarning taxminiy davomiyligi va boriladigan davlat ko‘rsatiladi. Tug‘ilganlik haqidagi ma’lumotlarni sud idoralararo elektron o‘zaro bog‘liqlik tizimi orqali mustaqil ravishda ham olishi mumkin.
Vasiylik va homiylik organlarining ishtirokchi bo‘lishi: Loyiha bo‘yicha vasiylik va homiylik organi vakilining ishtirok etishi majburiy etib belgilanmoqda va u sudga o‘z xulosasini taqdim etadi. Zarurat tug‘ilganda, sud vasiylik organiga bolaning yashash sharoitlarini o‘rganishni topshirish huquqiga ega.
Qisqartirilgan muddatlar: Qonun loyihasida masalalarni tezkor hal etish uchun qat’iy muddatlar belgilangan:
Da’vo arizasini ish yuritishga qabul qilish masalasi ariza kelib tushgan kundan boshlab uch kundan kechiktirmasdan hal etiladi.
Ishni sud muhokamasiga tayyorlash ariza qabul qilingan kundan boshlab besh kundan kechiktirmasdan yakunlanadi.
Birinchi instansiya sudi tomonidan ishni ko‘rib chiqish uning sud muhokamasiga tayyorgarligi tugatilgan kundan boshlab o‘n kundan kechiktirmasdan amalga oshiriladi.
Bolaning fikrini hisobga olish va manfaatlari: Sud Oila kodeksiga muvofiq bolaning yoshi, aqliy va jismoniy rivojlanishini hisobga olgan holda uning fikrini aniqlashi shart. Bunda vasiylik organi qatnashishi mumkin. Shuningdek, safar maqsadi, uni kuzatib boruvchi shaxs, doimiy yashash joyiga qaytish kafolatlari hamda ota-onalarning bola bilan aloqa saqlab turish huquqi o‘rganiladi.
Sud qarori va uning ijrosi: Da’vo qanoatlantirilganda, sud ota-onalardan birining roziligisiz voyaga yetmagan shaxsga chet elga chiqish uchun biometrik pasport rasmiylashtirishga ruxsat beradi. Qarorning asoslantiruvchi qismida talablarning bolaning eng ustun manfaatlariga mos kelish-kelmasligi ko‘rsatiladi. Yakuniy qaror vakolatli organga elektron tizimlar orqali yuboriladi.
Qonun loyihasi qabul qilingan taqdirda, rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab kuchga kirishi rejalashtirilgan. Vazirlar Mahkamasi hamda manfaatdor vazirlik va idoralarga normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qonunga muvofiqlashtirish vazifasi yuklatiladi.
Izohlar
Hozircha izohlar yo‘q