Fevral o‘rtalarida Qirg‘izistonda Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi (MXDQ) xodimlari orasida bir qator qo‘lga olishlar amalga oshirildi. Tengrinews hamda qator mahalliy OAV ma’lumotlariga ko‘ra, bir necha kun davomida idora vakillari orasidan bir nechta shaxs ushlangan, ular jamoat maydonida laqablar bilan tilga olingan.
Mazkur vaziyat Qirg‘izistonning o‘zida ham, Markaziy Osiyoning qo‘shni davlatlarida, jumladan O‘zbekistonda ham keng jamoatchilik rezonansiga sabab bo‘ldi. Mintaqadagi siyosiy barqarorlik masalalari doimiy e’tiborda turadi.
Dastlabki xabarlar 16-fevral kuni paydo bo‘ldi. OAV ma’lumotiga ko‘ra, “Pito” laqabi bilan tanilgan maxsus xizmat xodimi qo‘lga olingan. 17-fevral kuni esa “Vazelin” deb atalgan tergovchining ushlangani haqida xabar berildi.
18-fevral kuni Qirg‘iziston parlamentida MXDQ tuzilmasida “Lizun” laqabli xodim borligi haqida deputatlar bayonot berdi. Ushbu ma’lumotlar tezda ijtimoiy tarmoqlarda tarqaldi va axborot maydonida muhokama qilindi.
20-fevral kuni ayrim OAV yana bir xodim — “Grudak” laqabli shaxs ushlanganini ma’lum qildi. Biroq oradan ko‘p o‘tmay, ayrim materiallar o‘chirildi yoki tahrir qilindi, bu esa jamiyatda qo‘shimcha savollarni keltirib chiqardi.
MXDQ pozitsiyasi
Qirg‘iziston MXDQ rasmiy ravishda bayonot berib, idora o‘z xodimlariga laqab bermasligini va xizmat faoliyatida bunday atamalardan foydalanmasligini ma’lum qildi.
Idora vakillari barcha kadr va tergov qarorlari amaldagi qonunchilik doirasida qabul qilinishini ta’kidladi. Shu bilan birga, ehtimoliy jinoyat ishlari yoki qo‘lga olishlarning asoslari yuzasidan batafsil ma’lumot ochiqlanmadi.
Qo‘lga olishlar haqidagi xabarlar OAV va ijtimoiy tarmoqlarda faol muhokamaga sabab bo‘ldi. Foydalanuvchilar e’lonlarda keltirilgan laqablarning norasmiy xarakteriga va ayrim materiallarning o‘chirib tashlanganiga e’tibor qaratdi.
Mintaqaviy siyosat bo‘yicha ekspertlar bunday jarayonlar kuch tuzilmalarida ichki tekshiruv yoki islohotlar olib borilayotganidan dalolat berishi mumkinligini qayd etmoqda. Shu bilan birga, rasmiy izohlar va tafsilotlar ochiqlanmaguncha voqealarning asl sabablari haqida aniq xulosa qilish erta ekani ta’kidlanmoqda.
O‘zbekiston auditoriyasi uchun bu kabi yangiliklar mintaqaviy xavfsizlik va Markaziy Osiyodagi siyosiy barqarorlik nuqtayi nazaridan muhim ahamiyatga ega. Qirg‘iziston davlatlararo hamkorlik doirasida muhim hamkor bo‘lib qolmoqda, shu sababli qo‘shni mamlakat kuch blokidagi voqealar yuqori qiziqish uyg‘otmoqda.
Tahlilchilar vaziyatning keyingi rivojiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan bir nechta omillarni ajratmoqda:
- kuch tuzilmalarida ichki nazoratning kuchayishi;
- ehtimoliy kadrlar almashinuvi;
- idoralar faoliyati shaffofligining oshishi;
- parlament nazoratining kuchayishi.
Rasmiy organlar tergov tafsilotlarini oshkor qilmaguncha, axborot manzarasi fragmentar bo‘lib qolmoqda.
Xulosa
Qirg‘iziston MXDQ xodimlari orasidagi qo‘lga olishlar fevral oyining mintaqaviy kun tartibidagi eng ko‘p muhokama qilingan mavzularidan biriga aylandi. Laqablarning ommaviy tilga olinishi va ayrim materiallarning keyinchalik o‘chirib tashlanishi vaziyatga qo‘shimcha rezonans berdi.
Yaqin vaqt ichida rasmiy idoralar qo‘shimcha izoh berishi kutilmoqda. Shu vaqtga qadar voqealar jurnalistik surishtiruvlar va ekspert baholarining mavzusi bo‘lib qolmoqda.
