AQSH ma’muriyati COVID-19 koronavirusining sun’iy kelib chiqishi, Uxan institutini moliyalashtirish va karantin choralarining samarasizligi to‘g‘risida keng ko‘lamli pandemiya hisoboti materiallarini e’lon qildi.
AQSH Oq uyi ma’muriyati koronavirus pandemiyasining haqiqiy sabablari va unga qarshi ko‘rilgan profilaktik choralar oqibatlarini o‘rganish bo‘yicha o‘tkazilgan ko‘p yillik tekshiruvlarning yakuniy pandemiya hisoboti hujjatini e’lon qildi. Taqdim etilgan materiallar dunyoda virus tarqalishi bo‘yicha shakllangan ko‘plab rasmiy qarashlarni rad etmoqda va jarayonga mas’ul bo‘lgan rasmiylarning xatolarini fosh qilmoqda.
Virusning laboratoriya manbasi va ma’lumotlarni yashirish urinishlari
Tergovchilar xulosasiga ko‘ra, SARS-CoV-2 patogeni tabiatda o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmagan, balki laboratoriyada o‘tkazilgan tajribalar oqibatida yuzaga kelgan. Virusning inson populyatsiyasiga bir martalik kirib kelishi kasallikning yagona manbadan tarqalganini ko‘rsatadi. Hujjatda qayd etilishicha, Uxan virusologiya instituti xodimlarida kasallik alomatlari 2019-yilning kuzidayoq — rasmiy hisobotlardan bir necha oy ilgari namoyon bo‘lgan. Shuningdek, AQSH Milliy allergik va yuqumli kasalliklar instituti (NIAID) rahbari doktor Entoni Fauchi laboratoriya versiyasini jamoatchilikdan yashirish uchun soxta ilmiy maqolalar tayyorlanishiga bosh-qosh bo‘lgani hamda o‘zaro xizmat yozishmalarini yo‘q qilgani ma’lum qilindi. Hozirda ushbu holat bo‘yicha AQSH Adliya vazirligi jinoiy tergov olib bormoqda.
AQSH va Xitoy o‘rtasidagi moliyaviy aloqalar hamda JSST roli
Hisobotda AQSH Milliy sog‘liqni saqlash institutlari (NIH) vositachi EcoHealth Alliance tashkiloti orqali Uxandagi viruslarni genetik modifikatsiya qilish («gain-of-function») loyihalarini moliyalashtirgani va bu mablag‘lar Xitoy armiyasi ixtiyoriga tushgani ma’lum qilindi. Uzoq vaqt davomida ushbu faktlar hukumatdan yashirib kelingan. Shu bilan birga, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) Xitoy Kommunistik partiyasining siyosiy bosimiga yon berib, Pekinning rasmiy targ‘ibot matnlarini o‘z hisobotlariga kiritgani va xalqaro sanitariya qoidalari buzilishiga ko‘z yumgani qayd etildi.
Karantin cheklovlarining samarasizligi va iqtisodiy talafotlar
Materialda pandemiya davrida kiritilgan asosiy cheklovchi choralar ham keskin tanqid qilindi:
-
Masofa saqlash: 2 metrlik (6 fut) ijtimoiy masofa talabi hech qanday aniq ilmiy tadqiqotlarga tayanmagan;
-
Niqob rejimi: Niqob taqish majburiyati virus tarqalishini to‘xtata olmagan, yosh bolalarga niqob taqdirish esa ularning ruhiy va jismoniy rivojlanishiga jiddiy zarar yetkazgan;
-
Lokdaunlar: Yil davom etgan qat’iy karantinlar aksililmiy deb topildi — ular global iqtisodiyotni izdan chiqardi va millionlab insonlarning ruhiy salomatligiga putur yetkazdi.
Nazoratning sustligi sababli AQSH byudjetidan ajratilgan yordam pulining $191 mlrd dollari ishsizlik dasturlaridan, $64 mlrd dollari esa ish haqini saqlash fondidan xalqaro jinoiy guruhlar va firibgarlar tomonidan o‘zlashtirib ketilgan.
Shuningdek, Yevropa olimlari koronavirusdan so‘ng ko‘z ko‘rish qobiliyatining yomonlashishi ko‘z ichidagi surunkali yallig‘lanishni keltirib chiqaruvchi T-hujayralar faoliyatining buzilishi bilan bog‘liq ekanini aniqlashdi.
