Iqtisodiyot va moliya vazirligi pensiya islohoti tafsilotlarini e’lon qildi: ish staji 15 yilga oshiriladi, o‘zi band qilganlarga sotsnalog majburiy bo‘ladi, pensiya 20 yillik ish haqidan hisoblanadi.
O‘zbekiston Iqtisodiyot va moliya vazirligi demografik o‘zgarishlar va 1993-yildagi qonunchilik ma’nan eskirgani sababli rejalashtirilayotgan kompleks pensiya islohotining tafsilotlarini ochiqladi.
Vazirlik ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 67,9 yoshdan 75,4 yoshga oshgan, pensiya yoshidagilar ulushi esa 2040-yilga borib 11,2 foizdan 15 foizga yetishi kutilmoqda. Vazirlik tayyorlangan loyiha faqat kelajakdagi pensiya to‘lovlariga taalluqli ekanini, amaldagi pensiya va nafaqalar miqdori qayta ko‘rib chiqilmasligi va kamaytirilmasligini alohida ta’kidladi.
Islohot loyihasiga ko‘ra, pensiya tayinlashda hisobga olinadigan ish haqi davri ketma-ket 5 yildan bosqichma-bosqich 20 yilgacha oshiriladi, bunda eng kam daromad olingan 10 foizlik davr (masalan, kasallik vaqti) hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi. 2028-yildan e’tiboran pensiyani hisoblashda inobatga olinadigan maksimal ish haqi miqdori pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining 12 baravaridan 13 baravarigacha (amaldagi ko‘rsatkichda 6 mln so‘mdan 6,6 mln so‘mga) oshiriladi. Minimal ish staji talabi 2027-yildan har yili bir yilga oshirilib, 2034-yilga borib 7 yildan 15 yilga yetkaziladi, yetarli stajga ega bo‘lmaganlar uchun esa pensiya yoshiga yetgandan 5 yil o‘tib yoshga doir nafaqa olish huquqi saqlab qolinadi.
Islohotlarning alohida bloki 5,9 million nafar o‘zini band qilgan fuqarolarga tegishli bo‘lib, hozirda ularning faqat 860 ming nafari ijtimoiy soliq to‘lamoqda. Yangi tartib bo‘yicha o‘zini band qilganlar uchun ijtimoiy soliq to‘lovi (yiliga 440 ming so‘m yoki oyiga 36 ming so‘m) staj va pensiya huquqini shakllantirish uchun majburiy etib belgilanadi, evaziga ularga vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik hamda homiladorlik va tug‘ruq nafaqalari to‘lanadi.
Shuningdek, fuqarolarga ishlamaydigan oila a’zolari uchun ko‘ngilli ravishda ijtimoiy soliq to‘lashga ruxsat beriladi, jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi esa davlat tomonidan birgalikda moliyalashtirish mexanizmlari orqali qayta ko‘rib chiqiladi. Loyiha bo‘yicha jamoatchilik muhokamasi 30-sentabrgacha davom etadi.
