O‘zbekistondagi moliyaviy servislar va mobil ilovalarda bank kartalari o‘rtasidagi o‘tkazmalarga oid yangi funksional bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Endilikda foydalanuvchi pul yuborishda operatsiya maqsadini taklif etilgan ro‘yxatdan tanlashi kerak bo‘ladi. Yangilanish ayrim tijorat banklari hamda to‘lov tizimlari mobil ilovalarida allaqachon ishga tushirilgan.
Gap P2P (card-to-card) formatidagi o‘tkazmalar haqida bormoqda — ya’ni mablag‘lar mobil ilova orqali to‘g‘ridan to‘g‘ri bir kartadan boshqasiga yuboriladi. Operatsiyani tasdiqlashdan oldin mijozga pul o‘tkazmasi maqsadini belgilangan toifalar ro‘yxatidan tanlash taklif etiladi. Tizim eng ko‘p uchraydigan xarajat va moliyaviy amaliyot turlarini qamrab oladi.
Mavjud variantlar orasida tovar va xizmatlar uchun to‘lov, oila a’zolariga o‘tkazma, qarzni qaytarish, ijara haqi, kommunal to‘lovlar, ta’lim va tibbiyot xarajatlari, safar bilan bog‘liq to‘lovlar, xayriya mablag‘lari, investitsiya operatsiyalari, choychaqa va boshqa yo‘nalishlar bor. Jami 16 ta toifa ko‘zda tutilgan.
Yangi tartib bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Ayrim ilovalarda funksiya allaqachon majburiy bo‘lib, maqsad ko‘rsatilmasdan turib o‘tkazmani yakunlab bo‘lmaydi. Boshqa ilovalarda esa hozircha bu imkoniyat mavjud emas. Joriy etish muddati va texnik yechimlar har bir moliyaviy tashkilot tomonidan platformaning imkoniyatlaridan kelib chiqib belgilanadi.
Markaziy bank ma’lumotiga ko‘ra, o‘zgarishlar raqamli infratuzilmani rivojlantirish va mobil servislar ishini takomillashtirish bilan bog‘liq. Regulyator banklar operatsiyalar shaffofligini oshirish hamda tranzaksiyalarni qayta ishlash jarayonini optimallashtirish doirasida o‘z ilovalari funksionalini modernizatsiya qilish huquqiga ega ekanini qayd etgan.
Ta’kidlanishicha, o‘tkazma maqsadini ko‘rsatish foydalanuvchilar uchun qo‘shimcha cheklovlar kiritmaydi va amaldagi tartibni o‘zgartirmaydi. Jismoniy shaxslar o‘rtasidagi pul o‘tkazmalari odatdagi rejimda amalga oshirilishda davom etadi.
Shuningdek, Markaziy bank tanlangan toifa haqidagi ma’lumotlar faqat bank tizimi ichida operatsiyalarni to‘g‘ri tasniflash maqsadida qo‘llanilishini ma’lum qildi. Ushbu ma’lumotlarni uchinchi shaxslarga taqdim etish nazarda tutilmagan.
Moliyaviy bozor mutaxassislari bunday amaliyot ko‘plab davlatlarda qo‘llanilishini ta’kidlashmoqda. U to‘lov oqimlarini tizimlashtirish, statistika sifatini oshirish va antifrod tizimlari samaradorligini yaxshilashga xizmat qilishi mumkin. Oddiy foydalanuvchilar uchun esa o‘zgarish faqat tasdiqlashdan oldin qo‘shimcha ravishda toifa tanlash bilan cheklanadi.
Mutaxassislar mijozlarga raqamli xavfsizlik qoidalariga amal qilishni ham tavsiya etadi: qabul qiluvchi rekvizitlarini diqqat bilan tekshirish, tasdiqlash kodlarini begona shaxslarga bermaslik va shubhali so‘rovlar asosida pul o‘tkazmaslik zarur.
Mazkur talab barcha bank va to‘lov servislarida majburiy bo‘ladimi yoki yo‘q — hozircha rasman aniqlashtirilmagan. Regulyator butun bozor uchun yagona majburiy standart joriy etilgani haqida e’lon qilmagan.
Funksiyani joriy etish jarayoni davom etmoqda. Foydalanuvchilar yaqin vaqt ichida o‘z mobil ilovalarida tegishli yangilanishni sezishlari mumkin.
