Regulyator tijorat banklari va to‘lov tashkilotlariga mobil ilovalarda to‘lov maqsadlarini majburiy tasniflash tizimini joriy etish bo‘yicha ko‘rsatma yubordi. Endilikda foydalanuvchilar karta-to-karta (P2P) pul o‘tkazmasini amalga oshirishda 16 ta toifadan birini tanlashi shart bo‘ladi.
Markaziy bank P2P o‘tkazmalarda to‘lov maqsadini ko‘rsatishni majburiy qildi.
Mazkur chora mamlakat ichidagi pul oqimlarini tizimlashtirishga qaratilgan rasmiy mexanizm sifatida joriy etildi.
Agar avval bunday tashabbuslar tavsiya xarakterida bo‘lgan yoki soliq organlari tomonidan ilgari surilgan bo‘lsa, endilikda talab moliyaviy xizmatlar uchun majburiy tus oldi. Bu fintech-servislar litsenziya talablari doirasida bajarilishi shart bo‘lgan norma hisoblanadi.
Yangi tartib qanday ishlaydi?
Yangi reglamentga ko‘ra, pul o‘tkazish jarayoni qo‘shimcha bosqichni o‘z ichiga oladi:
-
Toifani tanlash. Tranzaksiyani tasdiqlashdan oldin mijoz to‘lov maqsadini belgilaydi (masalan: “moddiy yordam”, “sovg‘a”, “qarz to‘lovi”, “xayriya” va boshqalar).
-
Texnik nazorat. Ilovalarida mazkur funksiyani joriy etmagan banklarga nisbatan regulyator tomonidan choralar ko‘rilishi mumkin.
-
Statistik hisob. Yig‘ilgan ma’lumotlar Markaziy bankka jismoniy shaxslar o‘rtasidagi pul o‘tkazmalari tarkibi bo‘yicha batafsil tahliliy hisobotlar tuzish imkonini beradi.
Nazorat kuchayishining sabablari
P2P-segment ustidan nazoratni kuchaytirish iqtisodiyotni “soya”dan chiqarish bo‘yicha uzoq muddatli strategiyaning bir qismi sifatida ko‘rilmoqda.
-
Soliq yo‘nalishi. Jismoniy shaxslar o‘rtasidagi o‘tkazmalarni tahlil qilishga ilk urinishlar 2020 yilda boshlangan edi. Yangi qaror ushbu jarayonni texnologik darajada mustahkamlaydi.
-
Noqonuniy tadbirkorlikka qarshi kurash. Shaxsiy kartalardan tovar va xizmatlar uchun to‘lov qabul qilayotgan fuqarolarni aniqlash osonlashishi kutilmoqda.
-
Ehtimoliy limitlar. Moliya bozori ekspertlariga ko‘ra, tasniflash tizimi kelgusida to‘lov maqsadiga qarab differensial limitlar joriy etilishiga tayyorgarlik bosqichi bo‘lishi mumkin.
Hozirda mazkur funksiya O‘zbekistondagi aksariyat mashhur bank ilovalarida ishga tushirilgan. To‘lov maqsadi haqidagi ma’lumotlar avtomatik tarzda soliq organlariga uzatilishi yoki yo‘qligi bo‘yicha rasmiy izoh berilmagan.
Shu bois mutaxassislar foydalanuvchilarga toifa tanlashda ehtiyotkor bo‘lishni tavsiya qilmoqda, chunki bu ma’lumot ularning raqamli moliyaviy profilini shakllantirishda inobatga olinadi.
