O‘zbekistonda 2027-yildan e’tiboran nasiya va muddatli to‘lovga olinadigan tovar hamda xizmatlar narxining yuqori chegarasi 110 mln so‘m etib belgilanadi. Ushbu summadan qimmat xaridlar uchun rassrochka rasmiylashtirilmaydi.
Moliya bozoridagi yangi tartib va MB reyestri
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 14-avgust kuni «Aholiga muddatli to‘lov xizmatlarini ko‘rsatishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarorni imzoladi. Hujjatga ko‘ra, 2027-yil 1-yanvardan e’tiboran mamlakatda muddatli to‘lov (nasiya) xizmatlarini ko‘rsatuvchi operatorlar faoliyati tartibga solinadi. Ushbu xizmatni ko‘rsatuvchi barcha kompaniyalar Markaziy bankning maxsus reyestridan o‘tishi shart bo‘ladi.
Summa, muddat va ko‘chmas mulkka taqiq
Yangi tartibga ko‘ra, nasiyaga olinadigan tovar yoki xizmatning maksimal qiymati 250 BHM (110 mln so‘m)dan oshmasligi lozim. Shuningdek:
-
Nasiyaning maksimal muddati shartnoma tuzilgan kundan e’tiboran ko‘pi bilan 12 oyni tashkil etadi;
-
Ko‘chmas mulk hamda muomaladan chiqarilgan mulklarni muddatli to‘lovga sotish taqiqlanadi;
-
Operatorlarga moliyaviy iste’mol kreditlari ajratish va jismoniy shaxslardan mablag‘ jalb etish taqiqlanadi.
Ustama va ustama foizlarga 50 foizlik cheklov
Nasiya shartnomalarida ustama, komissiya hamda boshqa barcha to‘lovlar alohida ko‘rsatilishi shart. Asosiy qarzdan tashqari barcha to‘lovlarning (ustama, komissiya, jarima va penya) yillik umumiy miqdori nasiya summasining 50 foizidan oshishi mumkin emas. Shuningdek, iste’molchilarga muddatli to‘lovni istalgan vaqtda hech qanday jarimasiz muddatidan oldin to‘liq yoki qisman qaytarish huquqi beriladi.
Fuqarolarning qarzsizlik yuklamasi va Face ID
Nasiya xizmatini ko‘rsatuvchi kompaniyalar mijozlarni raqamli identifikatsiya (Face ID) qilish hamda shartnomalar bo‘yicha ma’lumotlarni Kredit byurostiga yuborishga majbur bo‘ladi. Markaziy bank tahlillariga ko‘ra, hozirda nasiya bozori 8,5 trillion so‘mga yetgan va aksariyat shartnomalar kredit historiesida ko‘rinmayotgani sababli fuqarolarning yashirin qarzdorlik yuklamasi oshib ketayotgan edi.
