O‘zbekiston Fanlar akademiyasi olimlari mahalliy xom ashyoga asoslangan vanadiy oqimli akkumulyator yaratdi, u qayta tiklanadigan energiya manbalaridan energiyani 25 yilgacha saqlashga qodir.
Ion-plazma va lazer texnologiyalari institutining Amaliy nanotexnologiya laboratoriyasi mutaxassislari ishlab chiqilgan akkumulyatorning elektrolitini mahalliy sanoat chiqindilaridan olgan.
Uzaq muddatli sinovlar shuni ko‘rsatdiki, qayta ishlangan vanadiy oksidi (V₂O₅) tozaligi 99,6% darajasida bo‘lib, bu xalqaro texnologik standartlarga mos keladi.
An’anaviy energiya saqlash tizimlaridan farqli o‘laroq, vanadiy oqimli akkumulyatorlar qattiq elektrodlar o‘rniga suyuq elektrolit ishlatadi, bu esa qurilma resursini sezilarli darajada oshiradi. Institutning katta ilmiy xodimi Shukhrat Iskandarovning aytishicha, bunday tizimlar 10 000–15 000 zaryad–bo‘shashish sikllariga ega.
Asosiy xususiyatlari:
-
Ishlash muddati: 20–25 yil
-
Energiya samaradorligi: 90%
-
Barqaror ishlash: laboratoriya modelida 300 sikl davomida tasdiqlangan
-
Quvvat: 28 mAh/g
Texnologiyaning asosiy afzalligi – ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish. An’anaviy tizimlar uchun yuqori tozalikka ega qimmat import materiallari talab qilinadi. Mahalliy qayta ishlangan xom ashyo esa iqtisodiy jihatdan foydali.
Ekspertlar ta’kidlaydiki, bu texnologiya elektrolit, elektrod va membranalarni mamlakat ichida ishlab chiqarish imkonini beradi va qayta tiklanadigan energiya sohasida importga bo‘lgan bog‘liqlikni kamaytiradi.
Bunday energiya saqlagichlar quyosh va shamol elektr stansiyalarini integratsiya qilgan holda tizimning barqaror ishlashi uchun muhim. Ular kunduzgi ortiqcha energiyani saqlab, tarmoqdagi talab yuqori paytda yetkazib bera oladi.
Texnologiyani quyidagi sohalarda ham joriy etish rejalashtirilmoqda:
-
Ma’lumot markazlari va shifoxonalarda zaxira energiya manbai sifatida
-
Yirik sanoat korxonalarida iste’molni optimallashtirish
-
Shahar elektr tarmoqlarini barqarorlashtirish
Hozirda ishlaydigan laboratoriya prototipi yaratildi. Tadqiqotchilar texnologiyani sanoat sektoriga joriy etish uchun kengaytirish ustida ishlashni davom ettirmoqda.
